Leerlingen
De Wadden

Gravenstenen Brug
& Brouwerij "de Olifant"
De Witte Brug in het centrum van Haarlem

TGravenstenenbrug

Een voornamelijk stalen dubbele ophaalbrug over het Spaarne.Vernoemd naar Gravesteen, een grafelijke nederzetting van de Graaf van Holland, met toren op de hoek van het Spaarne en de Bakenessergracht. Loopt over het Spaarne in oost-west richting. De brug is voor voetgangers en wielrijders. Ontwerper is ir. J.J.Fuykschot.

Deze in de binnenstad gelegen brug dateert van vóór de 13de eeuw. De fundamenten zijn teruggevonden in 1863, bij de vernieuwing van de Gravestenenbrug en van de daarbij aansluitende Wildemansbrug, tussen Spaarne en Donkere Spaarne. De Gravestenenbrug komt al voor in de oudste stedelijke registers uit de 15de eeuw en op de oudste kaarten uit de 16de eeuw. De voorgangster van de in 1950 gebouwde brug was een wat wonderlijke dubbele basculebrug, dat is een brug zonder balansarmen, die in 1946 wegens bouwvalligheid niet meer werd gebruikt. Door schaarste aan bouwmaterialen en beperkt bouwvolume, kon men niet tot vernieuwing overgaan.
Door aandrang van bewoners van het oostelijk stadsdeel die de buitengebruikstelling van de brug sterk betreurden, besloot de gemeente tot herbouw. In 1947 verleende de gemeente f 120.000,00 crediet voor de bouw van een nieuwe brug en in 1949 nogeens f 23.000,00. Op 22 februari 1950 werd begonnen met de bouw en op 9 november 1950 was de officiële ingebruikneming.
Hoogtepunten interview Erik van Muiswinkel (bekend van TV en theater, inwonder van Haarlem)

Vraag: Wat bent u van beroep?
Antwoord: Ik ben een artiest en ik treed op op TV.
Vraag: Vindt u Haarlem leuk?
Antwoord: Ja, ik hou van Haarlem. Het is een prachtige stad, een goede plaats om te leven.
Vraag: Naar welke basisschool bent u geweest?
Antwoord: Ik was een leerling van de Savornin Lohman school (tegenwoordig is dit De Wadden, locatie Boerhaavewijk, onze school! -  Laura en Esra) 
Vraag: Vindt u het leuk om beroemd te zijn?
Antwoord: Ja, ik ben niet ontzettend beroemd, maar ik vind het leuk en... ik word nog eens geïnterviewd door leuke meisjes zoals jullie.
Vraag: Weet u iets over deze brug?
Antwoord: Ja, maar niet erg veel. Het is een erg oude brug en heeft de naam gekregen van een oude toren hier ergens in de buurt. 

Hoogtepunten interview Dennis v/d Geest
Wereldkampioen Judo, inwoner van Haarlem

Vraag: Vindt u Haarlem leuk?
Antwoord: Ja, ik vind Haarlem erg leuk
Vraag: Toen u een kind was, naar welke basisschool ging u toen?
Antwoord: Ik ging naar de St. Josef school
Vraag: Vindt u het leuk om beroemd te zijn?
Antwoord: Ja, vooral op momenten zoals nu met jullie interview.
Vraag: En de Olympische Spelen?
Answer: Nou, dat was niet echt leuk. Ik had er een leuke tijd, maar ik hoopte natuurlijk om medailles te winnen. Helaas, dat is niet gelukt, en dat was wat teleurstellend.
Vraag: Weet u iets te vertellen over deze brug?
Answer: Ja, bijvoorbeeld dat je er niet met een auto overheen mag. Het is een voetgangersbrug.

De brug heeft een beweegbaar middengedeelte met een doorvaartwijdte van 11 meter en twee zijoverspanningen met een wijdte van 8,45 meter. Voor het beweegbare gedeelte is een dubbele ophaalbrug gekozen, omdat dit brugtype het beste past in het stadsbeeld ter plaatse en toevallig ook de meest economische oplossing is. De breedtematen van de brug zijn gelijk gehouden aan die van de oude brug namelijk 3 meter voor het beweegbare gedeelte en 4,5 meter voor de vaste overspanning. De pijlers en niet beweegbare bruggedeelten zijn in beton uitgevoerd, bekleed met metselwerk en natuurstenen hoekblokken. De ophaalbrug zelf is van staal, met een wegdek van eikenhout. De voorkeur is gegeven voor een stalen konstruktie, omdat een houten ophaalbrug de indruk zou maken van "nieuw antiek".

Deze brug heeft het gezicht op het Spaarne verrijkt en behoort in het toeristen-seizoen tot de meest gefotografeerde objecten in Haarlem. De brug komt voor in de meeste toeristische folders over Haarlem.


Bronvermelding:

- Gebouwen langs het Spaarne, Architext Haarlem (2000).
- Gemeente Archief Haarlem, Jansstraat 40.

 

Hoogtepunten Interview Joost Swarte
Illustrator en inwoner van Haarlem

 Vraag: Wat is uw beroep?
 Antwoord: Ik ben tekenaar, ik maak stripverhalen en ontwerp affiches. En ik ben ook bezig met een ontwerp voor een theater.
 Vraag: Wat vindt u het leukst om te doen: stripverhalen tekenen of gebouwen ontwerpen?
Antwoord: Ik denk allebei.
 Vraag: Hoe oud was u toen u met tekenen begon?
 Antwoord: Ik was nog erg jong, ik was nog een leerling van de basisschool. Ik heb het altijd erg leuk gevonden.
 Vraag: Welke illustratoren vindt u het beste?
 Antwoord: Laat me een paar namen noemen: De Amerikaanse tekenaars Robert Crump, Art Spiegelman en Chris Ware. Ook in Frankrijk zijn enkele goede tekenaars, zoals Chac Tardie en uit Nederland houd ik van het werk van Barbera Snok en Gerie Hobiles
 Vraag: Kunt u iets over deze brug vertellen?
 Answer: Ja, het is een schitterende brug, gemaakt van staal. De meeste mensen denken misschien van hout. Het is behoorlijk schuin. Ik houd ervan om er met mijn fiets overheen te gaan... stijl omhoog en snel naar beneden.


Brouwerij "de Olifant"

In het grote dubbelpand aan het Korte Spaarne 23/25/27 en 29/31, hoek Wijdesteeg 3 was in de zestiende en de zeventiende eeuw de bierbrouwerij "de Olifant" gevestigd. De huizen kregen vermoedelijk hun huidige vorm bij een herbouw na een brand in 1606.

Het stadsdeel aan de oostzijde van het Spaarne kwam reeds in de veertiende eeuw tot ontwikkeling. Door aanplemping van land aan de buitenzijde van de dijk kwam het huidige Korte Spaarne voor bebouwing beschikbaar. Deze Spaarne-oever bleek een uitstekende vestigingsplaats voor brouwerijen. Het water, dat men voor de bierproduktie nodig had, putte men aanvankelijk uit het Spaarne. Pas in de zestiende eeuw haalde men dat benodigde water uit bekkens in de duinen, dat met schuiten over het Spaarne werd aangevoerd. Het brouwersambacht was in de middeleeuwen de belangrijkste vorm van nijverheid in Haarlem. De brouwers waren rijke en invloedrijke lieden, die zich lieten gelden in het stadsbestuur. Zo verrezen er kapitale panden langs het Spaarne.

Hoogtepunten interview Francois Boulanger, TV showmaster en inwonder van Haarlem

Vraag: Kunt u iets meer over uw werk vertellen?
Antwoord: Ik heb mijn eigen bedrijfje en ik maak films voor de TV. Ik ontwerp spelletjes en maak ook reisprogramma's voor TV en soms doe ik iets met muziek.
Vraag: Hoe lang heeft u Lingo op TV gepresenteerd?
Antwoord: 7 jaar, een behoorlijk lange tijd.
Vraag: Vindt u het jammer dat u het niet meer presenteert?
Antwoord: Nou, misschien een beetje, maar 7 jaar was wel erg lang.
Vraag: Kunt u iets over deze brug vertellen?
Answer: Eigenlijk niet. Ik woon nog niet zo lang in Haarlem. Ik weet dat het een beroemde brug is. Kan jij er iets over vertellen? 

De Olifant was in 1553 nog slechts gevestigd in het hoekpand, en was zoals blijkt uit het kohier van de Tiende Penning, eigendom van de bierbrouwer Wigger van Paenderen. Van Paenderen bezat ook een bierhuis aan de overzijde van de Spaarnwouderstraat. Dit bierhuis en het pand met daarin de brouwerij de Olifant verkocht hij in 1562 aan Hans Colterman. Colterman behoorde tot de belangrijkste brouwers van de stad. Hij was beheerder van de watermolen die door de stad was gebouwd bij de Zijlpoort ten behoeve van de brouwindustrie. In 1588 verkocht Hans Colterman, die inmiddels rentmeester-generaal van Kennemerland en West- Friesland was, de brouwerij met het bierhuis aan Cornelis Claessen van Rijck. Deze van Rijck breidde het bedrijf uit door in 1589 de noordelijke belending te kopen, zodat een kadastraal dubbelerf ontstond.
Bij een verkoop in 1633 werd het complex omschreven als een "zeer schone, groote, nyeuwe, welbetimmerde brouwerije, mouterije ende bierhuys, genaempt de Olifant". Het complex bleef één geheel tot 1688. In dat jaar werd het pand gespitst en in twee helften verkocht. Frederick Clingenbergh werd eigenaar van het linker huis, dat hij als ververij in gebruik nam. Het rechter pand werd gekocht door Hendrick Duyts van Voorhout, raad en oud-schepen, en deed vanaf 1688 waarschijnlijk dienst als woonhuis. In 1712 verkocht Duyts van Voorhout het huis aan Johan A Roy. De familie A Roy bleef eigenaar tot in de negentiende eeuw. In 1889 was men voornemens het huis te slopen. De gevel werd opgemeten door de rijksarchitect voor de monumenten Adolph Mulder. 

Beide panden bleken achter de gevel echter op zodanige manier verweven dat afbraak van het hoekhuis alléén niet mogelijk was. Daarop werd het pand gesplitst in een boven- en benedenwoning en naar achteren toe uitgebreid met het pand aan de Wijdesteeg 3. Sinds 1929 is nu het huis in het bezit van de Vereniging Hendrick de Keyser.

In de jaren 1968-1976 werd het gehele complex onder leiding van P. van der Sterre gerestaureerd, hetgeen sterk heeft bijgedragen aan het authentieke karakter van dit stukje Spaarne.
Bronvermelding:

Archief Vereniging Hendrick de Keyser.

Geschreven door Laura en Esra.

Volgorde nummer met geheime letter:
5 = n

[ Klik hier voor meer foto's en een filmpje voor het openen van de brug ]

[ Lees het volledig interview met Erik van Muiswinkel (incl. video) ] 

[ Lees het volledig interview met Dennis v/d Geest (incl. video) ] 

[ Lees het volledig interview met Joost Swarte (incl. video) ] 

[ Lees het volledig interview met Francois Boulanger (incl. video) ] 

(c) 2001 - Website ontworpen door Rene de Vries, Joan Goble en Hajime Yanase 

en hun leerlingen